Kasteel-Museum Sypesteyn
Nieuw-Loosdrechtsedijk 150, 1231 LC Loosdrecht, Telefoon: 035-5823208, e-mail: info@sypesteyn.nl

Nieuw-Loosdrechtsedijk 150, 1231 LC Loosdrecht, Telefoon: 035-5823208, e-mail: info@sypesteyn.nl

2272x700 kasteel noordzijde

De geschiedenis van Loosdrecht

Moeras op de grens
Dankzij een oorkonde uit 1085 weten we dat bisschop Koenraad veenland ten oosten van de Vecht aan het Utrechtse kapittel van Sint Jan schenkt. De streek is een moeras op de grens tussen het gebied van de bisschop van Utrecht en de heren van Amstel. Gijsbrecht, de bekendste van deze laatsten, schenkt het onontgonnen gebied ten oosten van de Vecht aan zijn zoon Egidius. De intelligente en daadkrachtige zoon begint ca. 1225 met de ontwikkeling van het gebied door sloten te graven en een afwateringssysteem op het riviertje de Drecht aan te leggen. Zo ontstaat de Ster van Loosdrecht, een uniek systeem, dat nog helemaal intact is. De lange stroken land krijgen de onderdanen in leen van Egidius, die zich Heer van Amstel en Mijnden gaat noemen en die in 1235 zelfs ridder genoemd wordt.

Rond de ster wordt als in een grote U een dijk aangelegd: de Oud- en Nieuw- Loosdrechtsedijk. Aan het eind daarvan ligt Ter Sype, een iets hoger gelegen stuk zandgrond (het huidige Nieuw-Loosdrecht), vanwaar het water de Drecht in sypelde. De Loosdrechtse plassen bestaan dan nog niet! De naam Loosdrecht komt in 1298 voor het eerst in een document voor en rond 1300 is er sprake van een kerk.

Jagers en vissers versus boeren
Honderd jaar later heeft Ter Sype voldoende inwoners om een kerkje te kunnen betalen. We weten dat er vanaf 1400 een kapel is. Men hoeft dan niet meer naar Oud-Loosdrecht om de mis te volgen, om gedoopt te worden of om te trouwen. Voorheen zal dat in de winter een barre tocht geweest zijn. Bovendien kan men het niet goed met elkaar vinden, schijnt het; Oud-Loosdrecht wordt bevolkt door vooral jagers en vissers die oorspronkelijk uit de Vechtstreek komen en in Ter Sype wonen boeren, afkomstig uit het Gooi. In Ter Sype ligt ook Sypesteyn, een van de honderd lenen van Mijnden.

Veen en turf
In het middeleeuwse Loosdrecht is er niet veel werk voor de bewoners. Gelukkig bestaat de bodem van het gebied rondom uit veengrond. Veen wordt sinds de Middeleeuwen in de vorm van turf gebruikt als brandstof. Maar het gebruik ervan is al veel ouder; de Romeinen schrijven al over de gewoonte om modder tot ballen te draaien en die te gebruiken als brandstof!

Rondom Loosdrecht is vooral in de zeventiende en achttiende eeuw veel turf gestoken. Het veen legde men te drogen op een zogenaamde legakker: een smalle en lange strook grond in het veen, die door water of moerassige grond omgeven is. De structuur van die legakkers zie je heel goed terug in de omgeving van Loosdrecht. Tot in de tuin van Sypesteyn!

Loosdrechtse Plassen en porselein
Turf is in Holland en Vlaanderen tot de komst van de steenkool in de negentiende eeuw de belangrijkste brandstof. De groeiende steden hebben grote behoefte aan de brandstof en turf wordt daarom in West-Nederland op grote schaal gebaggerd. Er ontstaan veel grote plassen, zoals de Nieuwkoopse, de Vinkeveense en dus ook de Loosdrechtse Plassen. Veel daarvan zijn later ingepolderd om het verlies aan land binnen de perken te houden. Andere plassen zijn echter nog aanwezig en zijn nu vaak voor de recreatie bestemd of als natuurreservaat.

In Loosdrecht komt rond 1750 een verbod op het turfsteken. Men is bang dat anders het hele gebied in één groot meer verandert. Dat leidt natuurlijk tot grote werkloosheid. Daarom besluit de Loosdrechtse dominee Joannes de Mol om een porseleinfabriek te openen en zo de Loosdrechtenaren aan werk te helpen. In 1774 gaat de fabriek van start en al gauw kunnen zo'n zestig volwassenen en vijfentwintig kinderen aan het werk. In 1782 gaat De Mol failliet en wordt zijn porseleinfabriek verkocht. In 1784 wordt de productie verplaatst naar de rand van Amsterdam.
Henri 96x100Sypesteyn

Sypesteyn: de droom van jonkheer Henri
Henri 96x100Sypesteyn zonder achtergrond 200x100

Sypesteyn: de droom van jonkheer Henri
Henri 96x100

Sypesteyn: de droom van jonkheer Henri